Ostoja - Aktualności

Jubileusz sceny narodowej

Sun, 30 Nov 2025 07:00:00 +0000

Warszawa 2025 – w tym roku Teatr Wielki - Opera Narodowa świętuje 200-lecie wmurowania kamienia węgielnego pod swój gmach i 60-lecie odbudowy po zniszczeniach wojennych. Miejsce, które od dwóch stuleci stanowi serce polskiej opery i baletu, 29 listopada miało stać się przestrzenią święta sztuki, historii i pracy pokoleń artystów.

Rzut oka w historię

Kamień węgielny pod Teatr Wielki położono w 1825 roku, w czasach, gdy kultura polska, pozbawiona państwowości, musiała szukać przestrzeni dla swojego przetrwania. Monumentalny gmach autorstwa Antonia Corazziego stał się symbolem duchowej siły narodu, znajdującego w sztuce formę niezależności i ciągłości.

Od pierwszych dekad działalności Teatr pełnił rolę ośrodka kulturotwórczego. To tutaj publiczność poznawała dzieła Moniuszki, obserwowała narodziny polskiej szkoły choreograficznej i śledziła rozwój teatru muzycznego, łączącego europejskie tradycje z lokalną wrażliwością. Przez lata scena ta stała się miejscem, w którym kształtowały się osobowości artystyczne wpływające na oblicze polskiej kultury.

Teatr przetrwał wojny, zniszczenia i okupacje. Po II wojnie światowej jego odbudowa trwała ponad 15 lat i była jednym z najważniejszych projektów architektonicznych powojennej Warszawy. Kierowali nią Bohdan Pniewski oraz zespół architektów, którzy zadbali, by monumentalny charakter gmachu został zachowany, a wnętrza przystosowane do wymogów nowoczesnej sceny operowej i baletowej.

Rekonstrukcja zakończona w 1965 roku otworzyła nowy rozdział w historii Teatru. Wówczas scena stała się miejscem rozkwitu pokoleń wybitnych śpiewaków, tancerzy, dyrygentów i pedagogów, którzy, opierając swoją pracę na etosie precyzji, dyscypliny i odpowiedzialności, trwale wpisali się w dzieje polskiej kultury operowej.

Opera i balet prezentowane na tej scenie zawsze były czymś więcej niż widowiskiem. Stanowiły szkołę wrażliwości i uważności, wymagając od widza nie tylko obecności, lecz także szacunku dla sztuki i jej tradycji. To połączenie estetyki i etyki przez lata stanowiło fundament misji Teatru Wielkiego.

Program i gwiazdy jubileuszu

Gala jubileuszowa była niezwykłą podróżą przez dzieje i współczesność warszawskiego Teatru Wielkiego. W programie znalazł się przekrojowy repertuar, ukazujący bogactwo i różnorodność tradycji scenicznej – od Chopina i Moniuszki, przez Verdiego, Rossiniego, Bizeta i Mozarta, aż po dzieła współczesnych mistrzów, takich jak Penderecki i Kilar.

Na scenie wystąpili m.in. Aleksandra Kurzak, Andrzej Filończyk, Piotr Buszewski i Rafał Siwek. Towarzyszyli im Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, Polski Balet Narodowy oraz Chór ARTOS im. Władysława Skoraczewskiego pod batutą Patricka Fournilliera.

Dodatkowym elementem jubileuszowej oprawy były wstawki filmowe zza kulis, przygotowane przez Jakuba Józefa Orlińskiego. Pokazywały one pracę Działu Technicznego Teatru – jednostki odpowiedzialnej za scenografię, oświetlenie, kostiumy, sprzęt dźwiękowy oraz bieżącą obsługę spektakli. Widzowie mogli zobaczyć, jak powstają scenografie, jak dobierany jest sprzęt sceniczny i jak wygląda codzienna praca zespołu, który umożliwia funkcjonowanie największej polskiej sceny operowej i baletowej.

Nieoczekiwane napięcia

Obchody 200-lecia Teatru miały być momentem dumy dla całej społeczności instytucji – czy rzeczywiście takie były? W kontekście jubileuszowej uroczystości zwracano uwagę, że wielu artystów i pracowników, zasłużonych dla głównej warszawskiej sceny, nie otrzymało zaproszeń, co wywołało rozgoryczenie i poczucie marginalizacji.

W środowisku podkreślano również brak obecności twórców, którzy przez lata budowali rangę Opery Narodowej. Zastąpiono ich głównie celebrytami i politykami, nadając wydarzeniu charakter bardziej polityczno-towarzyski. W tym kontekście zrozumiały wydaje się brak wystąpienia Prezydenta RP. Być może organizatorzy, pamiętając incydent sprzed kilku lat, gdy wybuczano urzędującego ministra kultury, uznali, że ryzyko powtórzenia podobnej sytuacji było zbyt duże.

Mimo to nie udało się uniknąć nieeleganckich zachowań części publiczności, które zakłóciły moment powitania Prezydenta RP i jego Małżonki. Dysproporcja między powagą uroczystości a reakcją niektórych uczestników była wyraźna, a wrażenie dysonansu – niemal namacalne. Dla wielu obserwatorów stało się to symbolem nowych standardów, jakie obecna władza i jej zwolennicy utrwala w świecie kultury i ceremonii państwowych.

Pamięć o twórcach

Podczas jubileuszu, oprócz powitania kilku żyjących artystów, którzy uczestniczyli w otwarciu Teatru w 1965 roku, nie wspomniano nazwisk wybitnych twórców – śpiewaków, tancerzy i dyrygentów, którzy przez ostatnie 60 lat współtworzyli historię Teatru Wielkiego i stanowią fundament polskiej opery i baletu. A przecież ich dokonania wyznaczały standardy artystyczne, inspirowały młodsze pokolenia i budowały prestiż Teatru na arenie międzynarodowej.

Nie chodzi tu tylko o symboliczny gest, lecz o świadectwo ciągłości i szacunku wobec dorobku, który kształtuje historię narodowej sceny. Archiwa, nagrania, fotografie i recenzje dokumentują ich osiągnięcia, a mimo to jubileuszowe uroczystości w dużej mierze je zignorowały. Skoro możliwe było pokazanie fragmentu Mazura – tańca symbolicznie otwierającego powojenny rozdział narodowej sceny – tym bardziej należało przywołać twórców, którzy przez dziesięciolecia nadawali kształt polskiej operze i baletowi.

Pamięć o nich to również lekcja dla współczesnych artystów i widzów. Przypomina, że każda scena, każdy spektakl i każda premiera są częścią większej historii, której nie tworzy się wyłącznie w chwili obecnej, lecz którą budują kolejne pokolenia. Zapomnienie o tych twórcach byłoby nie tylko stratą historyczną, lecz także sygnałem, że dorobek minionych pokoleń nie jest dostatecznie ceniony.

Świadome pielęgnowanie pamięci o artystach, którzy poświęcili życie sztuce, jest elementem etosu Teatru Wielkiego. To dzięki nim instytucja ta przetrwała burzliwe dzieje XX i XXI wieku, zachowując poziom artystyczny i prestiż, który dziś nadal imponuje miłośnikom opery i baletu na całym świecie.

Sztuka, która zobowiązuje

Dwieście lat temu wmurowano kamień, który stał się jednym z filarów polskiej kultury. Teatr Wielki pozostaje symbolem pasji, talentu i niezmiennego oddania sztuce. Jednocześnie jubileusz uświadomił, że nawet najważniejsze instytucje muszą mierzyć się z wyzwaniami społecznymi i etycznymi.

Piękno sceny wymaga nie tylko kunsztu artystów, lecz także dojrzałości publiczności i świadomości odpowiedzialności za uczestnictwo w kulturze. Choć jubileusz przyniósł chwile wzruszenia, pozostawił również gorzką refleksję: troska o sztukę i jej tradycję nie jest przywilejem – jest obowiązkiem nas wszystkich.

Ireneusz St. Bruski

VIBRATIONS – Tryptyk pulsującego baletu współczesnego

Fri, 10 Oct 2025 13:09:00 +0000

Czeski Balet Narodowy z występami gościnnymi w Warszawie – 19 listopada br., na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w ramach XVI Dni Sztuki Tańca

Spotkanie baletu narodowego z Pragi i Warszawy to nie tylko jednorazowa artystyczna wymiana, lecz dialog dwóch silnych scen.
Balet Narodowego Teatru w Pradze powraca na warszawską scenę po niemal pół wieku. Wcześniej, w ramach tournée po Polsce, zespół wystąpił 29 maja 1978 roku w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej z baletem Romeo i Julia (chor. Miroslav Kůra, reż. Petr Weigl). Trasa obejmowała wówczas także dwa występy w Łodzi: 26 maja – Romeo i Julia, a 27 maja – wieczór kompozytorski (m.in. Tańce laszkie, Taras Bulba).

Obecna inscenizacja Vibrations nawiązuje do tamtej historycznej wizyty i spotyka się z publicznością na macierzystej scenie Polskiego Baletu Narodowego.

Wieczór otworzy choreografia Fly Paper Bird, stworzona przez Marco Goeckego w 2021 roku dla Baletu Państwowego w Wiedniu. Podstawą muzyczną są fragmenty V Symfonii Gustava Mahlera – przede wszystkim Adagietto, a także druga i czwarta część. Goecke rozwija wraz z muzyką równoległy, napięty dialog, w którym intymna liryka przeplata się z gwałtownymi wybuchami. Jego charakterystyczny słownik ruchowy – „trzepotanie”, drżenie, gwałtowność i wibracje – miesza się z kanciastymi gestami, nerwowym frazowaniem i momentami celowej sztywności. Rezultatem jest intensywna, niemal namacalna atmosfera wrażliwości i wewnętrznego napięcia, która otwiera wieczór z elektryzującą siłą.

Frank Bridge Variations to doskonały hołd dla tradycji, ujęty w formie współczesnej innowacji, pełen plastycznego ruchu i wyrafinowanej muzykalności. W tym klasycznym balecie z 2005 roku Hans van Manen ukazuje z niezwykłą klarownością, co może dziać się w relacjach międzyludzkich. Usunął wszystkie zbędne elementy, by dotrzeć do czystej istoty relacji. W tej wyrafinowanej prostocie, połączonej z doskonałym wyczuciem muzyki, tkwi siła Van Manena. Punktem wyjścia dla choreografii jest utwór Variations on a Theme of Frank Bridge brytyjskiego kompozytora i pianisty Benjamina Brittena (1913–1976).

Finałowa choreografia Bill – imponujące dzieło Sharon Eyal i Gai Behara – nadaje wieczorowi nową intensywność i rytmiczną hipnotyczność. Język choreograficzny, oparty na synchronicznych ruchach grupowych, powtarzalnej strukturze i wyrazistych kontrastach emocjonalnych, wnosi do tryptyku zupełnie nowy impuls. W zestawieniu z eleganckim neoklasycyzmem Van Manena i ekspresyjną surowością Goeckego, spektakl rozciąga się na jeszcze szersze spektrum stylistyczne i emocjonalne.

Nowa kompozycja Vibrations stanowi wymowny dialog między kontrolą a swobodą, strukturą a chaosem, precyzją a instynktem. Przedstawia artystyczną wszechstronność Baletu Narodowego Teatru Narodowego i jego nieustanne dążenie do prezentowania wyjątkowych osobowości twórczych współczesnego świata tańca. Zaprasza widzów do nowego doświadczenia fizycznej siły, emocjonalnej głębi i choreograficznej różnorodności współczesnego baletu.

Dyrektorem artystycznym baletu Teatru Narodowego w Pradze jest Polak – Filip Barankiewicz, który w bieżącym roku został nagrodzony „Perłą Tańca” przez Fundację na rzecz Sztuki Tańca.

Serdecznie zapraszamy do Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie 19 listopada.

isb, fot. © Serghei Gherciu

Ukazała się pierwsza edycja OSTOI w 2025 roku

Thu, 07 Aug 2025 19:12:00 +0000

Finał zadania OSTOJA 2024

Tue, 31 Dec 2024 10:31:00 +0000

Realizacja zadania pn. OSTOJA 2024, tworzonego w ramach programu rządowego Czasopisma – ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury na podstawie umowy nr 04747/24/FPK/IK – dobiegła końca.

Opracowano i wydano cztery edycje czasopisma społeczno-kulturalnego „Ostoja. Sztuka • Literatura • Społeczeństwo”, którego najważniejszym celem jest promocja polskiej kultury.

Na łamach czasopisma zaprezentowano w sposób dogłębny treści z zakresu różnorodnych dziedzin twórczości (m.in. sztuka, fotografia artystyczna, teatr, opera, film, taniec, muzyka, poezja, literatura) z uwzględnieniem niszowych i elitarnych dziedzin kultury oraz rozwijającego się wokół nich dyskursu krytycznego. Na łamach „Ostoi” podejmowano również problematykę społeczną.

W roku realizacji zadania – 2024 – ukazały się cztery wydania papierowe, o łącznej liczbie 270 stron, które trafiły do czytelników bezpłatnie. Równocześnie kolejne e-wydania udostępniono do gratisowego pobrania ze stron internetowych wydawcy – Stowarzyszenia im. Witolda Hulewicza (ostoja.mozello.pl/edycje) oraz patrona medialnego – portalu internetowego „Się Myśli” (siemysli-ke.info).

Wszystkim zaangażowanym w realizację zadania: autorom tekstów i fotografii, grafikom, osobom, które przeprowadzały korektę, obsługę prawną, biurową, księgowo-rachunkową, promocję czasopisma – bardzo dziękujemy!

Do Siego Roku!

Ireneusz St. Bruski, redaktor nacz.

Popiełuszko i inni... czyli „Ostoja” nr 4/2024

Sat, 30 Nov 2024 13:00:00 +0000

Po raz kolejny Czytelników „Ostoi” wita jej red. naczelny – Ireneusz St. Bruski. Tym razem pisze o tegorocznym Marszu Niepodległości i z góry zaznacza, iż w miarę realny jego ogląd mieli albo bezpośredni uczestnicy – albo widzowie niezależnych od kamaryli rządowej stacji telewizyjnych lub bezpośrednich transmisji internetowych.

Obecny prezydent Warszawy przekomarzał się wcześniej z przyszłym swoim elektoratem – najpierw blokując odbycie Marszu, potem wspaniałomyślnie wyrażając nań zgodę. Manewry czytelne nawet dla przypadkowych gości z Papui-Nowej Gwinei.

Natomiast sam Marsz jest jasną odpowiedzią na pytanie, stawiane przez red. Bruskiego: „Czy świętujemy coś, co mamy, czy coś, za czym tęsknimy?”. Dopóki setki tysięcy Polaków wylegają w listopadzie na ulice stolicy – w ich przynajmniej sercach i sumieniach niepodległość jest bytem realnym, nie abstrakcją. Ba, to oni są wolnością RP. Jak był nią kapelan „S”, bł. Jerzy Popiełuszko, którego 40. już rocznica śmierci zbiega się obecnie z obchodami Dnia Niepodległości.

Blok tekstów, poświęcony ks. Jerzemu otwiera wiersz Zenona Złakowskiego. Po nim wspomnienie Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych (19 października), fragmenty tekstu przemówienia Prezydenta RP, Andrzeja Dudy na terenie żoliborskiej parafii ks. Popiełuszki, list Donalda J. Trumpa z okazji 40. rocznicy męczeństwa kapłana, artykuł Petera Raina i ostatni wywiad Jerzego Popiełuszki, spisany z taśmy i pierwotnie drukowany w Londynie. Bardzo prywatnie o ks. Jerzym opowiadają też Roma Szczepkowska i jej córka, Joanna.

Skoro przypomniano już postać nieugiętego kapłana, „Ostoja” proponuje powrót do czasów dzisiejszych, gdzie również prawa człowieka pozostają wydrukowanymi literkami, a zaszczuwanie przeciwników pro-unijnej ekipy rządowej ma się świetnie, czego przykładem ks. Michał Olszewski i jego więzienna epopea, o jakiej piszą Magdalena Korzekwa-Kaliszuk i Zbigniew Kaliszuk. List otwarty w sprawie ks. Olszewskiego i aresztowanych w tej samej sprawie dwu urzędniczek Ministerstwa Sprawiedliwości zamieścił krakowski uczony, prof. Andrzej Nowak.

Następnie głos zabiera Rafał Dorociński, autor (omawianej również) książki Mowa nienawiści – koń trojański rewolucji kulturowej. Problem narasta, zieloni rewolucjoniści zdążyli w swych (wprowadzanych siłowo w życie) idiotyzmach przebić Mao i Stalina razem wziętych, zaś jedną z broni, jaką stosują do unicestwienia wszelkich przejawów samodzielności społeczeństw, jest właśnie walka z mową nienawiści. Którą jest wszystko to, co za nią uznaje establishment danego kraju. W dodatku – w danej chwili, bo jutro…

Plany nowelizacji Kodeksu karnego przez rząd Tuska pod kątem karania mowy nienawiści rozważa Jerzy Kwaśniewski, acz przy takim rozdaniu sejmowym na sukces opozycji liczyć trudno.

Z rzeźbiarzem, Marianem Pudełko, który dorosłe życie związał z Nałęczowem, rozmawiają reportażyści lubelskiego Oddziału SDP na Wychodźstwie. Rozmowa toczy się wokół postaci wymarłej już niemal lubelskiej bohemy artystycznej lat 60.-70. XX wieku, m.in. wokół przypadków Kazimierza „Kuma” Grześkowiaka i Wojciecha Chodkowskiego. Mistrz Pudełko opowiada również o tajnikach pracy w kamieniu czy glinie i marzy o nowych tworzywach.

O książce Richarda C. Lukasa Zapomniany holocaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939-1944 i nie tylko o niej, bo także o Przedsiębiorstwie holocaust Normana Finkelsteina i poruszeniu przezeń wywołanym, pisze autor pierwszej z książek. Świadomość Zachodu nt. tego, co przeszły ziemie RP podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej, nadal jest znikoma.

Z Grzegorzem Braunem o jego filmie Gietrzwałd 1877 rozmawia Agnieszka Piwar, postać Melchiora Wańkowicza przypomina jego felieton Fumy, działania Pracowni Badań i Dokumentacji Kultury Literackiej Uniwersytetu Rzeszowskiego popularyzuje Jolanta Pasterska, intensywne życie towarzyskie nocnej Warszawy przedstawia Andrzej Bartkowski, zaś Jerzy Kosacz pisze o kwidzyńskich internowanych stanu wojennego.

Jeszcze o „demokracji walczącej” obecnych eurofili, uczciwości, filmie Szepty i pogrzebie twórcy m.in. Pomnika Rzezi Wołyńskiej, Andrzeja Pityńskiego w Ulanowie, nieopodal Janowa Lubelskiego, skąd wybitny artysta się wywodził.

Można by jeszcze, ale co w takim razie pozostanie Czytelnikom?

Numer do pobrania w pliku PDF TUTAJ:

Redakcja SięMyśli, patron medialny zadania

3 numer „Ostoi” – Domostawa i dzisiejsze dni...

Fri, 20 Sep 2024 15:00:00 +0000

Przed Czytelnikami piętnasty już numer „Ostoi” (3/2024). Jeśli media mają rzeczywiście ukazywać ducha czasu, to przyznać trzeba, iż ten akurat periodyk – a zwłaszcza omawiany numer – maluje świat w kolorach realnych: wszelkich odmianach szarości i czerni.

Na przykładzie sprawy ks. Michała Olszewskiego opisywane jest (zapowiadane wszak przez premiera Tuska) łamanie przepisów prawa. „Narasta zagrożenie praw i wolności dla każdego z nas. Domniemanie niewinności nie działa. Media mają dostęp do szczegółów śledztwa…” – stwierdza Jerzy Kwaśniewski, autor tekstu o narastającej w RP (za przykładem i wskazaniem Brukseli) polityce wrogości wobec chrześcijan. Jej podstawą jest siatka wartości, której w mniejszym lub większym stopniu chrześcijanie przestrzegają. Atlanci tworzą tymczasem świat i społeczeństwa stałych wartości pozbawione i wyraźnie im z kilku religiami nie po drodze. Bp Marek Mendyk obrazuje sytuację metaforycznie: „Nasi wrogowie wykorzystują znaną nam już wcześniej metodę: «Uderz w pasterza, a rozproszą się owce»”. Tym niemniej Polacy to naród przekorny – prześladowani zyskują szacunek i wsparcie. Choć, czy taka postawa dotyczy wciąż współczesnych pokoleń zero-aktywnych? Niekoniecznie.

Węgierski Polak, czyli red. Konrad Sutarski, przypomina o święcie narodowym Węgier – 15 marca i bliskim już 11 listopada. – Jako członek katolickiej, popowstańczej rodziny jestem zbulwersowany faktem, że tylko wieś oraz transportowcy, a nie mój CAŁY kraj buntuje się w obliczu tylu i tak istotnych zmian. Bo zmiany te dokonywane są głównie po to, by nowy rząd mógł utrzymać się u władzy przy pomocy trzydziestu judaszowych srebrników, które ma otrzymać od brukselskich biurokratów w nagrodę za jej absurdalne liberalne żądania, w dodatku „w imię praworządności” – pisze Sutarski. Jedno z haseł naszych bratanków brzmi: „Cały mój naród powinien się zbuntować! Przyjaźń polsko-węgierska nadal broni starej, tradycyjnej Europy, wolnej od zachodniej przewrotności”. NADAL nie znaczy długo! W tym problem…

Blok, poświęcony odsłonięciu w Domostawie, tuż przy nitce Via Carpatii, pomnika Rzezi Wołyńskiej, autorstwa mistrza dłuta – Andrzeja Pityńskiego, zajmuje sporą część numeru „Ostoi”. Rzeźbiarz zresztą urodził się w Ulanowie, 16 km od Domostawy.

– Kuria Diecezjalna w Sandomierzu długo nie wyrażała oficjalnej zgody na odprawienie 14. lipca przy pomniku polowej Mszy św. A jak się dowiaduje „Sztafeta”, na uroczystości chciał przybyć bp Marian Buczek, w przeszłości m.in. biskup pomocniczy we Lwowie, ale Kuria nie zgodziła się na jego obecność – stwierdza autor najpojemniejszego z tekstów, Stanisław Chudy. Przykre, ale hierarchów Kościoła katolickiego nie było tam po co szukać. Poprawność polityczna nie da się pogodzić z patriotyzmem. A „wierchuszka” polskiego Kościoła próbuje jednak uczynić rzecz niemożliwą. Ze szkodą dla siebie i wiernych – tych, co stanowili zawsze o sile katolicyzmu. Polową Mszę św. pod przewodnictwem ks. Antoniego Moskala, przewodniczącego Honorowego Komitetu Budowy Pomnika „Rzeź Wołyńska” (zastąpił zmarłego w styczniu 2024 ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego) koncelebrowało dwunastu kapłanów i zakonników. Usadowieni niżej w piramidzie ról kościelnych duchowni nie muszą wcale zginać karków przed politykami. Zwłaszcza rządzącymi dziś w Kijowie i Warszawie. Im bowiem do duchowości coraz dalej.

Pamiętajmy – pomnik powstał wyłącznie dzięki funduszom społecznym – składkom Polonusów (zwłaszcza z USA) i mieszkańców RP. Do Polaków w Ameryce Północnej zwrócił się zresztą Witold Zych, w publikowanym również w „Ostoi” słowie, wygłoszonym u stóp pomnika 14 lipca

Czy władze Ukrainy dostrzegą, iż Polacy nie zapomnieli o pomordowanych na Wołyniu? Żądać pomocy i wciąż nie zgadzać się na ekshumacje? Kim trzeba być, by prezentować podobną postawę absolutnego braku szacunku dla zakatowanych?

Losy Polaków z okupowanego przez Sowietów wschodu Rzeczypospolitej przypomina Maria Szonert-Binienda, autorka książki Polska to Rzecz Wielka, wydanej w Ohio, w wydawnictwie Libra Institute z Akron, książki stanowiącej zbiór obszernych wywiadów z mieszkańcami Polski wschodniej, których po II wojnie historia rzuciła za Wielką Wodę.

Wojciech Reszczyński rozważa arcyważną dziś kwestię tożsamości narodowej – w modelu „scentralizowanym” i sprowadzonym, na wzór Niemiec, do „małych Ojczyzn”. Powołuje się przy tym na dorobek znakomitej polskiej uczonej, prof. Anny Pawełczyńskiej. O jej myśli, zwłaszcza dziś, Polacy zapominać nie powinni.

Wracają postaci Wańkowicza i Urbankowskiego. Joanna Paszkiewicz-Jägers stara się wykazać, skąd bierze się poczucie różnic kulturowych (na przykładzie Polki w Holandii), Arkadiusz Siński pisze o rzucającej się w oczy obecności „Pamięci Jastrzębskiej” podczas czerwcowego spotkania w Warszawie z okazji 29. Gali Nagrody im. Witolda Hulewicza, Jerzy Kosacz wspomina życie opozycjonisty we wsi Białki, Marzena Burczycka-Woźniak zaś snuje refleksje o micie Edypa.

Na koniec choć jeden uśmiech w wydaniu Elżbiety Królikowskiej-Avis, która omawia w swym felietonie m.in. gafę kaszëbskiego premiera RP. Otóż podczas wizyty na szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej, niepomny dworskiej etykiety pan Tusk jako pierwszy wyciągnął rękę do króla U.K. – Karola, po czym... poklepał go po plecach.

By nie wypaść z ram klimatycznych (nie chodzi wcale o piewców Zielonego Ładu) – koniec lat 60. XX w. i „Jody Grind” z coverem „Paint it Black” (zob. www.youtube.com/watch?v=ipe8t87OQYw).

Plik PDF najnowszej „Ostoi” do pobrania: https://ostoja.mozello.pl/edycje

Lech L. Przychodzki / Się Myśli

„Ostoja” nr 2 za 2024 – Rejtan i „późne wnuki”

Thu, 15 Aug 2024 17:00:00 +0000

Czternasty już numer „Ostoi” (licząc od początku pisma, powstałego w 2020 roku) rozpoczyna przypomnienie obchodów 83. rocznicy śmierci Witolda Hulewicza i laureatów Nagrody im. Hulewicza.

W artykule wstępnym poprzez słynny obraz Jana Matejki przechodzi red. Bruski do postaci i postawy Tadeusza Rejtana. „Tadeusz Rejtan we współczesnej Polsce to symbol nie tylko historyczny, ale wciąż aktualna inspiracja dla wszystkich, którzy cenią niezależność, sprawiedliwość i patriotyzm” – pisze naczelny „Ostoi”, przypominając jednocześnie słowa Bohdana Urbankowskiego: „Rejtan, który brał udział w konfederacji barskiej, dał się wybrać do sejmu. Wiedział, że większość będą mieli zdrajcy i tchórze, ale... planował zastosować liberum veto i uniemożliwić haniebne obrady. [...] Demokracja zdradzie, veto służyło wolności”.

Wyszło jak zawsze. Na ponad 120 lat straciliśmy suwerenność.

Poeta i patriota, Ernest Bryll, również znajduje należne mu, honorowe miejsce na łamach kwartalnika. Przytoczona została bowiem w całości mowa pożegnalna Prezydenta RP, Andrzeja Dudy, który wspomniał długą drogą twórczą artysty i jego, demonstrowane bez względu na sytuację polityczną, przywiązanie do Ojczyzny. Prócz Prezydenta spory tekst poświęca Zmarłemu Andrzej Sztumski.

Redaktor Bruski zamieścił w numerze również wspomnienia Brylla z czasów, gdy pracował on jako robotnik i – o dziwo – dla swych poetyckich uniesień znajdował zrozumienie przełożonych majstrów. Inne, zaiste czasy...

Numer przynosi też teksty nt. cenzurowania historii i walki o krzyże w urzędach stolicy. Czym się ona skończy – jeszcze nie wiadomo, choć intencje UE są w tej kwestii jasne. Czy Polacy unitom pozwolą, to rzecz inna.

Kolejnym ważkim tekstem jest artykuł zmarłego jeszcze przed Ernestem Bryllem Bohdana Urbankowskiego. Opowiada on nie tylko o Rejtanie, ale też sądzie na zdrajcach i losach rodu Rejtana, związanych z dworem w Hruszówce (dziś to Białoruś), gdzie we wrześniu 1939 roku zbolszewizowani chłopi zniszczyli neogotycką kaplicę ze szczątkami doczesnymi imć Tadeusza.

W zupełnie inne regiony – geograficzne i społeczne – przenosi nas rozmowa z prof. Grzegorzem Wałowskim, onegdaj leaderem biedaszybników Wałbrzycha i Nowej Rudy, dziś uczonym, zajmującym się rozpoznaniem procesu gazoprzepuszczalności złóż szkieletowych i wykorzystywaniem tych badań do rozwiązań praktycznych nowej generacji czystych źródeł energii. Prof. Wałowski w szybkim tempie uzyskał rozpoznawalność poza granicami Polski, zwłaszcza iż stworzony przez niego model pozytywnie zweryfikowała praktyka. Niewątpliwie jest on postacią, mogącą być wzorem dla ludzi młodych, ogarniętych jakąś pasją.

Kazimierz Świegocki rozmyśla nad modlitewnymi sonetami Marka Jerzego Stępnia, Konrad Sutarski zaś rozmawia z węgierskim muzykologiem – László Eősze. Rozmowa dotyczy postaci Zoltána Kodály, twórcy m.in. m.in. Psalmus hungaricus (Psalm węgierski), Budavári Te Deum (Te Deum na Zamku Budańskim), Háry János (to nazwisko i imię bohatera kompozycji), czy Székely fonó (Siedmiogrodzkie prząśniczki). Ze strony matki Kodály miał bowiem polskie pochodzenie szlacheckie, przodkowie ze strony ojca byli Flamandami i zajmowali się tkactwem.

Marta Berowska wspomina później Bohdana Urbankowskiego, a Izabela Winiarska i Jerzy Bralczyk rozważają kwestie uznania lub nie języka śląskiego. Dialekt tedy czy język?

Jeszcze o benefisie Jerzego Hoffmana w Ożarowie Mazowieckim i Łódzkich Spotkaniach Baletowych. I nie tylko...

Patrząc na Bohdana Urbankowskiego czy Ernesta Brylla Rejtan nie musiałby się martwić o swych „późnych wnuków”. Tylko... oni właśnie umarli...

Plik PDF najnowszej „Ostoi” do pobrania: https://ostoja.mozello.pl/edycje

Lech L. Przychodzki / Się Myśli

„Ostoja” – pierwsza edycja za rok 2024

Fri, 26 Jul 2024 18:00:00 +0000

Czy zwycięży interes kraju? – takie pytanie zadaje, podsumowując swój artykuł wstępny, redaktor naczelny „Ostoi”, Ireneusz St. Bruski.

Przypomniani zostali Polacy, ustanowieni przez nasz Parlament Ludźmi Roku 2024, m.in. Melchior Wańkowicz, Romuald Traugutt czy Witold Gombrowicz. Sylwetkę pierwszego z nich wspomina na łamach „Ostoi” Eryk Kowalczyk.

Rosnące w skali świata prześladowania chrześcijan stara się naszkicować redaktor Bruski. Problem, niestety, narasta, zwłaszcza wśród kultur muzułmańskich. W dodatku wiele z nich trawią konflikty wewnętrzne, co łatwo wykorzystać jest do rozprawienia się z „obcymi”.

„List do Narodu” wybitnego poety i działacza kresowego, Stanisława Srokowskiego, pokazuje skalę problemu – oświata i nauka polska ukazują strach przed własną historią. A to może stanowić zaczyn końca polskości...

Ze zmarłym, niestety, wiosną laureatem Wielkiej Nagrody im. Witolda Hulewicza, Marianem Królem, współtwórcą obowiązującej Konstytucji RP, rozmawia Dominik Górny, Bożena Ratter wspomina księdza Isakowicza-Zalewskiego, redakcja prezentuje laureatów Nagrody im. Witolda Hulewicza za 2024 i szerzej rozprawia na temat postaci, jak wiele, zapomnianej, czyli Włodzimierza Pietrzaka.

Porównując ludzi przeszłości i kolejnej dekady XXI naszej Ojczyzny, pytanie red. Bruskiego ma sens. Głęboki.

Plik PDF najnowszej „Ostoi” do pobrania: https://ostoja.mozello.pl/edycje

Lech L. Przychodzki / Się Myśli

Ostoja 2024 z dofinansowaniem MKiDN

Wed, 26 Jun 2024 13:00:00 +0000

W maju br. zapadła decyzja o przyznaniu Stowarzyszeniu im. Witolda Hulewicza dofinansowania zadania OSTOJA 2024, zgłoszonego w ramach programu rządowego „Czasopisma”.

24 czerwca pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w imieniu którego działa Grzegorz Jankowicz – dyrektor Instytutu Książki a Stowarzyszeniem im. Witolda Hulewicza reprezentowanym przez Ireneusza St. Bruskiego – prezesa i Joannę T. Pogórską – skarbnik, podpisano umowę nr 04747/24/FPK/IK dotycząca dofinansowania wydania czasopisma społeczno-kulturalnego „Ostoja. Sztuka • Literatura • Społeczeństwo”.

Według zatwierdzonego planu zadania maja ukazać się cztery wydania czasopisma. Całością prac związanych z realizacja zadania pokieruje redaktor naczelny „Ostoi” – dr Ireneusz St. Bruski –dziennikarz i edytor z 40-letnią pracą w zawodzie, m.in. na etacie redaktora merytorycznego i wicedyrektora oficyny wydawniczej oraz ponad 25 lat pracy jako redaktor naczelny różnych czasopism, w tym społeczno-kulturalnych; twórca portalu poświęconego Witoldowi Hulewiczowi realizowanego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury pt. „Kultura w sieci”, redaktor i wydawca niemiecko-polskiej publikacji pt. „Poezja Rilkego w tłumaczeniu Witolda Hulewicza” (2021) oraz książki pt. „Norwid i poeci Powstania Warszawskiego” (2023) – powstałych w ramach programu MKiDN – Literatura.

W realizacji zadania wezmą udział dziennikarza i publicyści, specjaliści i autorytety z różnych dziedzin kultury i nauki, w tym naukowców uczelni wyższych (UW, UMK, UWM) oraz przedstawicieli lokalnych środowisk kulturotwórczych.

Anna Juźwiak

12 czerwca w Warszawie

Thu, 06 Jun 2024 11:09:00 +0000